Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

İnciraltı Tarih Cemiyeti | 17 Ekim 2017

Üste git

Üste

Yorum Yok

KOMÜNİSTLER CEMAL PAŞA’NIN AİLESİNE BÖYLE SAHİP ÇIKTI

KOMÜNİSTLER CEMAL PAŞA’NIN AİLESİNE BÖYLE SAHİP ÇIKTI

Cemal Paşa’nın 21 Temmuz 1922 tarihinde Tiflis’te Taşnaklar tarafından öldürülmesinden sonra, Sovyetler Birliği’nin Ailesi’ne 5 bin altın yardım yaptığını gösteren bir belge daha ortaya çıktı. Belgeye göre, Cemal Paşa’nın ölümünün ardından ailesine Çiçerin’in önerisiyle komünistler sahip çıkarak destek oldu.

Teori dergisine konu üzerine yazı yazan Tarihçi Mehmet Perinçek, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Politibürosu’nun 22 Kasım 1922 tarihli oturumunda kabul edilen yardımın yeni bir belgesini yayımladı. Bu kararın alındığı toplantıda Lenin, Stalin, Troçki gibi en üst düzeydeki Sovyet liderleri hazır bulunurken, yardım önerisi Dışişleri Halk Komiseri Çiçerin tarafından getirilmişti.

ÇİÇERİN’İN MEKTUBU

Perinçek’in yayımladığı Dışişleri Halk Komiseri Çiçerin’in Stalin’e gönderdiği 22 Kasım 1922 tarihli yazısı, Sovyetler Birliği Komünist Partisi’nin merkez arşivi olan Rusya Toplumsal Siyasal Tarih Devlet Arşivi’nde (RGASPİ) bulundu.

Çiçerin’in Stalin’e gönderdiği o mektup şöyle:

“22/XI-1922

No. 558

STALİN Yoldaş’a

Sayın Yoldaş,

Cemal Paşa’nın ölümünün hemen ardından bizde ve bazı MK üyelerinde Cemal Paşa’nın ailesine bir şekilde maddi yardım yapma fikri oluşmuştu. Bu mesele, Cemal Paşa’nın ölümünün hemen ardından gündeme getirilmemişti. Şu an Moskova’ya Cemal Paşa’nın yaveri İsmet Bey Ankara’dan geri döndü, Cemal’in ailesine yardım yapılması ricasıyla bize başvurdu ve bizden bunu Mustafa Kemal’in de izniyle rica ettiğini söyledi.

NKİD, 11 kişiden oluşan ve şu an Almanya’da yaşayan Cemal’in ailesine tek seferlik yardım yapılmasını gerekli görmektedir.

Ailesinin kalabalık ve yardımın tek sefer olması göz önünde bulundurarak ailesine 5000 ruble altın verilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Komünist selamlarımla,

[Çiçerin]”

“İSMET BEY” KİM

Mektupta adı geçen “İsmet Bey”, Cemal Paşa’nın Birinci Dünya Savaşı’nda yaverliğini yapmış olan İsmet (Karadoğan) (Ocak 1882-24 Aralık 1982). Abdülhamid’in ilk sadrazamlarında olan İbrahim Edhem Paşa’nın soyundan gelen İsmet Bey, Fransa’da yaptığı ziraat mühendisliği tahsilini tamamlamasından hemen sonra Balkan Savaşı’na gönüllü olarak katıldı, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Suriye Cephesi’nde bulundu, Kanal Harekâtı’nda çarpıştı, mütarekeden sonra Cemal Paşa ile yurtdışına gidip Avrupa, Sovyet Rusya ve Afganistan’da Cemal Paşa ile beraber çalıştı. Cemal Paşa’nın İsviçre’de yazdığı hatıralarını Fransızcaya tercüme etti ve Cemal Paşa’nın Tiflis’te katledilmesinden sonra Milli Mücadele’ye katıldı. Atatürk’le Cemal Paşa arasındaki mektuplaşmalardan anlaşıldığı üzere İsmet Bey, yurtdışında bulunduğu dönemde Cemal Paşa’nın Ankara’yla, özellikle de Mustafa Kemal’le iletişiminde önemli rol oynadı. Cemal Paşa’nın en yakınlarından olan ve Paşa’yla baba-oğul ilişkisi içinde bulunan İsmet Bey, o yıllarda karşılıklı mektupların getirilip götürülmesini de sağlamıştı.

CEMAL PAŞA’NIN AKLI AİLESİNDEYDİ

İsmet Bey, Moskova’dan Cemal Paşa’nın ailesine yardım talep ettiğinden Enver Paşa’nın arkadaşlarından Dr. Bedri Bey’e gönderdiği 1922 senesine ait mektupta bahsetmişti: “Ben, Ankara’dan Eylül’de hareket ettim. Tiflis’e uğrayarak eşyalarımızı ve evrakımızı topladım ve Moskova’ya geldim ve Paşa’nın ailesi için muavenet talep ettim. Burada fevkalâde hüsn-i kabul gördüm ve şimdi Almanya’ya hareket ediyorum.”

Cemal Paşa, Mustafa Kemal’e Herat’tan (Afganistan) gönderdiği 29 Eylül 1920 tarihli mektubunda ailesine dair şu ricada bulunmuştu: “Münih’te adreslerini âtiye yazdığım ailem var. Ara sıra onların ne halde bulunduklarını sordurmak lütfunda bulunursanız babaları uzağa gitmiş ise de babalarının dostları tarafından unutulmayacaklarını takdir ederek sevinirler.”

Belgenin hikayesinin tamamı Mehmet Perinçek imzasıyla Teori dergisinde okunabilir.

Odatv.com